Türkiye’den Bilim, Eğitim, Girişim ve Teknoloji Bülteni

Matematik Tarihinden Notlar Serisi No. 1

24 Aralık 2019   ·   Okuma süresi: 1 dk

Milattan önce 2000 yıllarında Mezopotamya’da yaşamış olan Babillilerin bilimin çoğu alanında çok ileri seviyelere ulaştığını söyleyebiliriz. O zamana kadar sayıları eklemeli bir şekilde yaparken Babilliler yeni bir sistem önermişlerdi: Pozisyonlu sayı sistemi. Belli sayılar için özel şekiller vardı. Örnek olarak 1, 10 ve 100 sayıları için özel şekiller olsun ve biz bu şekilleri bu yazı için sırasıyla x, y ve z olarak adlandıralım. 25 sayısını yazmak için 2 tane y ve 5 tane x yazıyorlardı. Babilliler bu sistemi 1 ile 59 arasındaki sayıları yazmak için kullandılar. 60’tan büyük sayılar için (60’lık sistem kullandıkları için) farklı bir yöntem geliştirmişlerdi. Günümüzde kullandığımız sayı yazımının 60lık tabanda yazılmış halini düşünebilirsiniz. 132 yazmak için “xx yzz” yazıyorlardı. Burada “xx” 2 adet 60’lığa tekabül ediyor, “yzz” ise 12 tane 1’liğe. Yani her basamak kendinden bir öncekinin 60 katı değere sahipti. Babilliler bu sayede dört işlemin yanı sıra karekök, kuvvetler ve terslikleri uygulamayı biliyorlardı. Ne yazık ki bütün bu bilgiler çok kısa sürede unutuldu. Babil uygarlığı düşüşe geçti ve bu ileri matematiğin büyük bir kısmı kaybolup gitti. Konuma göre sayı sistemi, eşitlikler bitti. Bu bilgilerin tekrar kazanılması yüzyıllar sürdü. Arkeolojik çalışmalar 19. yüzyılda çözümlendiğinde çivi yazısı tabletlerinden yola çıkarak Mezopotamyalıların herkesten önce bu bilgileri keşfettiği ortaya çıkacaktı.

Facebook Twitter Instagram LinkedIn